Πέμπτη 27 Αυγούστου 2026

Μαρμελάδα με καρπούς αφροξυλιάς (elderberry jam)

Γεια χαρά σε όλους!

Ελπίζω να είστε όλοι καλά και ν΄ απολαμβάνετε τις τελευταίες μέρες του Αυγούστου. Εμείς πατροπαράδοτα επισκεφτήκαμε τα χωριά μας κι αυτές οι εξορμήσεις μας γεμίζουν πάντα χαρά, μιας κι έχουμε τη δυνατότητα ν’ ανακαλύπτουμε και να δοκιμάζουμε νέες γεύσεις. Γεύσεις ίσως ξεχασμένες, ίσως παραμελημένες, κυρίως από φρούτα που τη σήμερον ημέρα δεν κυκλοφοράνε στα μανάβικα. Κι αν είσαι τυχερός να βρεις ένα δεντράκι γεμάτο από ώριμα, καλοκαιρινά φρούτα τότε γίνεσαι βασιλιάς! 

Στο χωριό του Βασίλη βρεθήκαμε την κατάλληλη εποχή για να μαζέψουμε τους καρπούς από την αφροξυλιά, γνωστή κι ως σαμπούκος. Τους πειραματισμούς με αυτό το δέντρο τους αρχίσαμε στην Κέρκυρα, φτιάχνοντας αναψυκτικό, καραμέλες και σιρόπι για το κρυολόγημα. Αυτή τη φορά βρήκαμε την ευκαιρία να δοκιμάσουμε να φτιάξουμε μαρμελάδα, αξιοποιώντας τους καρπούς, τα γνωστά elderberries

sambucus nigra

Με το κλαδευτήρι και μια σακούλα ανά χείρας βγήκαμε βόλτα στο χωριό κι αρχίσαμε να συλλέγουμε μπουκετάκια με ώριμους καρπούς. Στρατηγικά, κινηθήκαμε κοντά σε φράχτες, ρέματα και βρύσες, γιατί συνήθως εκεί φύεται το δεντρύλλιο ή θάμνος. Ψάχναμε για το είδος "Σαμπούκος ο μέλας" ή αλλιώς "Sambucus nigra". Ξεχωρίζει γιατί όταν τα τσαμπιά του είναι ώριμα γέρνουν προς τα κάτω και τα κλαράκια του έχουν ένα χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα. 

sambucus nigra

Σαν αυτά που βλέπετε στις παραπάνω φωτογραφίες. Γενικώς, παρά του ότι χαρακτηρίζεται φαρμακείο της φύσης, η αφροξυλιά είναι τοξική και θέλει ιδιαίτερο χειρισμό. Για παράδειγμα, πρέπει να επιλέγουμε τους ώριμους καρπούς και να τους τρώμε αφού τους βράσουμε. Η μαρμελάδα λοιπόν είναι ασφαλής τρόπος για να φάμε τους καρπούς.  

Η επισήμανση γίνεται, γιατί υπάρχει κι ένα άλλο είδος -το sambucus ebulus- που είναι κι αυτό τοξικό, αλλά απ' όσο κατάλαβα πρέπει να το αποφεύγουμε και όταν φτιάχνουμε μαρμελάδες. Τα άνθη και οι καρποί μοιάζουν με το sambucus nigra, αλλά ξεχωρίζει γιατί είναι ποώδες φυτό, πολύ πιο κοντό, με φύλλα πιο λογχοειδή, ενώ τα τσαμπάκια με τους καρπούς παραμένουν όρθια ακόμα κι όταν ωριμάσουν. Κι αν δείτε στις παρακάτω φωτογραφίες έχουν κάποιες ραβδώσεις. 

sambucus ebulus

sambucus ebulus

Τώρα, στα της συνταγής, ακολούθησα τις αναλογίες από αυτό το βίντεο κι έκανα κάποιες παρεμβάσεις μιας και βρισκόμουν σ' ένα χωριουδάκι της Κόνιτσας, που δε διαθέτει ούτε μπακάλικο. 

Υλικά

3 φλυτζάνια τσαγιού καρπούς αφροξυλιάς

2 φλυτζάνια τσαγιού ζάχαρη

2 κουταλιές χυμός λεμονιού

κουκούτσια απο 5 κορόμηλα (αντικαθιστούν τις 2 κουταλιές σούπας σκόνη πηκτίνης που αναφέρεται στο βίντεο)

Εκτέλεση

Αποσπούμε με προσοχή τους καρπούς αφροξυλιάς από το κλαδάκια τους και τα βάζουμε σε μεγάλη λεκάνη. Αφού τελειώσουμε, γεμίζουμε τη λεκάνη με μπόλικο νερό κι αφήνουμε να καθίσουν οι καρποί. Ό, τι μείνει στην επιφάνεια να επιπλέει το αφαιρούμε με μια σίτα (άγουροι καρποί και κλαδάκια που μας ξέφυγαν). 

Σουρώνουμε τους καρπούς και τους τοποθετούμε σε κατσαρόλα με χοντρό πάτο (βοηθάει να μην καεί η μαρμελάδα, μιας και διαχέεται καλύτερα η θερμότητα).  Αφήνουμε να πάρουν μια πρώτη βράση σε μέτρια φωτιά (3-4 λεπτά). 

Μετά προσθέτουμε τη ζάχαρη και το λεμόνι, ανακατεύουμε καλά να διαλυθεί η ζάχαρη και βράζουμε για 10 λεπτά σε μέτρια φωτιά. Με το βρασμό εξουδετερώνεται η τοξικότητα του φρούτου. Αποσύρουμε από τη φωτιά και πολτοποιούμε το περιεχόμενο με ραβδομπλέντερ. Εμένα μου αρέσει  ν' αφήνω και μια μικρή ποσότητα χωρίς να την πολτοποιήσω, για να δίνει περισσότερη υφή στη μαρμελάδα. Τώρα είναι μια καλή ευκαιρία να περάσουμε το περιεχόμενο από σίτα για ν' αφαιρέσουμε τα άπειρα κουκούτσια που έχουν οι καρποί. 


Ξαναβάζουμε την κατσαρόλα στη φωτιά, προσθέτουμε τα κουκούτσια κορόμηλου ή τη σκόνη πηκτίνης και σιγοβράζουμε το περιεχόμενο για περίπου 15-20 λεπτά, μέχρι να αρχίσει να πήζει και να παίρνει την υφή μαρμελάδας. Ανακατεύουμε τακτικά, για να μην κολλήσει η μαρμελάδα. Στο μεταξύ αποστειρώνουμε τα γυάλινα βάζα μας. 

Μόλις γίνει η μαρμελάδα, αποσύρουμε από τη φωτιά, γεμίζουμε τα ζεστά βάζα και τ' αναποδογυρίζουμε για να σφραγίσουν. Τα ξαναγυρίζουμε όρθια, αφού κρυώσουν εντελώς. Αποθηκεύουμε σε ξηρό μέρος και μόλις ανοίξουμε ένα βάζο, το διατηρούμε στο ψυγείο μας. 

Δεν ξέρω αν έχετε δοκιμάσει ποτέ μαρμελάδα elderberry, αλλά εμείς πραγματικά ενθουσιαστήκαμε από το αποτέλεσμα. Πέρα από το ανεπανάληπτο χρώμα της, είναι ευχάριστα μυρωδάτη κι ανάλαφρη. Του χρόνου σίγουρα θα φτιάξουμε μεγαλύτερη ποσότητα! 

Καλά να περνάτε, 

Ευγενία 

Δεν υπάρχουν σχόλια: