Πέμπτη, 2 Ιανουαρίου 2020

Τα ζυμώματα της Πρωτοχρονιάς.

Οι γιορτινές μέρες των Χριστουγέννων είναι ξεχωριστές στην καρδιά μας και γεμάτες εμπειρίες και αναμνήσεις που μας συνοδεύουν σε όλη μας τη ζωή. Ειδικά για την δική μας οικογένεια οι μέρες αυτές είναι συνδεδεμένες με τα ζυμώματα των Χριστόψωμων. 


Από πολύ νωρίς το πρωί η γιαγιά μας μαζί με τη μαμά σηκώνονταν για ν "αναπιάσουν" το προζύμι μέσα σε μεγάλες λεκάνες που μετά τις σκέπαζαν με κουβέρτες σχεδόν ευλαβικά, για να μπορέσει το ζυμάρι να παραμείνει ζεστό και να φουσκώσει. 

Έπειτα, ξυπνάγαμε κι εμείς, τρέχαμε στην κουζίνα κι από κοντά θέλαμε να βάλουμε κι εμείς ένα χεράκι για να ζυμώσουμε,  να ξεφλουδίσουμε τ' αμύγδαλα, να βράσουμε κανελογαρύφαλλα, να πλάσουμε κορδόνια για το στολισμό των ψωμιών. Κι έπειτα βλέπαμε τη γιαγιά να τα διακοσμεί με ιδιαίτερη τέχνη και φαντασία. Τα ζυμώματα ήταν πολλά -για τρεις οικογένειες, όσα και τα παιδιά της γιαγιάς- και παραδοσιακά κάθε οικογένεια είχε το χριστόψωμο που κοβόταν την παραμονή κάθε γιορτής και τα παιδιά είχαν το προσωπικό ψωμάκι τους: μπαλούμπες ή βλαχοπούλες τα κορίτσια και σταυρουδάκια τ' αγόρια. 


Στο τέλος, όλοι παίρναμε από ένα-δυο ταψιά και πηγαίναμε τα ψωμιά στον φούρνο της γειτονιάς για να τα ψήσει καλά καλά. Η γιαγιά ως παραδοσιακή Λευκαδίτισσα έφτιαχνε την ποδολόγα της με μια πετσέτα κουζίνας και κουβάλαγε ταψιά ακόμα και στο κεφάλι. Η εικόνα ήταν μαγική, γιαγιάδες, μανάδες κι εγγόνια κατέφθαναν στους φούρνους με τ' άψητα χριστόψωμά τους κι αντάλλασσαν ευχές τόσο για τις γιορτές όσο και επιτυχία στο ψωμί. Ο δε φούρναρης έγραφε σε κάθε ταψι όνομα κι επώνυμο για να μην μπερδέψει τα ταψιά. Οταν πέρναμε τις έτοιμες μπαλούμπες στα χέρια μας ήμασταν τα ευτυχέστερα παιδιά!!!

Φέτος, αν και δεν είχα σκοπό να ζυμώσω, τελευταία στιγμή μου 'ρθε μια αναλαμπή ακούγοντας ένα στίχο τραγουδισμένο από το Θαλασσινού στο ράδιο κι άρχισα να ξεφυλλίζω ένα σκανδιναβικό συνταγολόγιο για να βρω εύκολη συνταγή για ψωμί. Την εντόπισα κι έβαλα μπρος για να μην χάνω λεπτό. Με το ζυμάρι μου έφτιαξα ένα χριστόψωμο για την αδερφή μου και δυο μπαλούμπες για τις ανηψούλες μου! Ξετρελλάθηκαν απ' τη χαρά τους μόλις τις είδαν. 


Το ψωμί έγινε πραγματικά πολύ ωραίο και γι' αυτό μοιράζομαι μαζί  σας τη συνταγή.

Υλικά για 2 φρατζόλες σταρένιο ψωμί:

50 γρ. νωπή μαγιά
600 μλ. χλιαρό πλήρες γάλα
50 γρ. χλιαρό λυωμένο βούτυρο
850 γρ. σκληρό αλεύρι σίτου (μπορεί να πάρει περισσότερο, ανάλογα το αλεύρι)
1 κουταλία σούπας ζάχαρη
10 γρ. αλάτι
1 αυγό ελαφρώς χτυπημένο (για ν' αλείψετε το ψωμί πρίν το φούρνισμα)

Εκτέλεση:

Σε μεγάλο μπολ βάζουμε το χλιαρό γάλα και του προσθέτουμε τη μαγία σε κομμάτια. Ανακατεύουμε ελαφρώς για να λυώσει και μετά προσθέτουμε το χλιαρό βούτυρο κι ανακατεύουμε ξανά. Σε άλλο μπολ προσθέτουμε το αλεύρι μαζί με το αλάτι και τη ζάχαρη. 

Ρίχνουμε το αλεύρι μέσα στο μπολ με τη μαγιά κι ανακατεύουμε μέχρι να πάρουμε μια μαλακή ζύμη. Εγώ αυτή τη διαδικασία την έκανα με το μίξερ βάζοντας τους γάντζους. Αν βγαίνει κολλώδης η ζύμη προσθέτουμε σιγά σιγά αλεύρι και συνεχίζουμε το ζύμωμα μέχρι η ζύμη να γίνει μαλακή και να μην κολλάει. 


Την μεταφέρουμε σε μπολ, τη σκεπάζουμε με πετσέτα κουζίνας και την αφήνουμε να φουσκώσει για μια ώρα σε θερμοκρασία δωματίου. 

Αφού φουσκώσει τη ζυμώνουμε ελαφρώς για ένα λεπτό πάνω σε αλευρωμένη επιφάνεια με σκοπό να βγει ο αέρας από μέσα. Μεταφέρουμε το ζυμάρι πάλι στο μπολ, το σκεπάζουμε με την πετσέτα και το αφήνουμε να φουσκώσει γι' άλλη μια ώρα σε θερμοκρασία δωματίου. 

Αφού φουσκώσει για δεύτερη φορά το μεταφέρουμε σε αλευρωμένη επιφάνεια και το ζυμώνουμε ελαφρώς για να βγει ο αέρας. 


Εγώ σ' αυτό το σημείο πρόσθεσα σπόρους κάρδαμου για ν' αρωματίσω το ψωμί, ενώ παραδοσιακά μπορούμε να βάλουμε μαραθόσπορο και γλυκάνισο. Επειτα χωρίζουμε το ζυμάρι στα δύο και του δίνουμε το σχήμα που θέλουμε. 


Μεταφέρουμε τα πλασμένα ψωμιά σε ταψί που του έχουμε στρώσει λαδόκολλα και τα σκεπάζουμε με την πετσέτα. Βαζουμε το ταψί σε ζεστό μέρος (σας συστήνω στο φούρνο στους 40 βαθμούς ή κοντά σε αναμμένο καλοριφέρ) και αφήνουμε το ζυμάρι να φουσκώσει για μισή ώρα. 

          
Μετά προθερμαίνουμε το φούρνο στους 200 βαθμούς. Αλείφουμε τα ψωμιά με το αυγό (εγώ το παρέλειψα). Τοποθετούμε στο κάτω μέρος του φούρνου μας ένα ταψάκι με κρύο νερό και μετά βάζουμε το ταψί με τα ψωμιά στο φούρνο. Ψήνουμε για 35-40 λεπτά μέχρι να ροδίσουν τα ψωμιά μας. Τα ξεφουρνίζουμε και τα βάζουμε πάνω σε σχάρα για να κρυώσουν. 

Το μπολάκι με το νερό είναι μια τεχνική που έχω διαβάσει σε πολλές σκανδιναβικές συνταγές για ψωμιά. Σκοπός είναι να δημιουργηθούν υδρατμοί στο φούρνο ώστε να γίνει τραγανή η κρούστα και να παραμείνει η ψύχα αφράτη. 


Με αυτή τη συνταγή εγκαινιάζουμε τη νέα χρονιά και σας ευχόμαστε από καρδιάς χαρά, υγεία και δημιουργικότητα!

Ευαγγελία κι Ευγενία
  

5 σχόλια:

Maria είπε...

Μοσχομύρισε το σπιτάκι σας με άρωμα παραδοσιακό και χριστουγεννιάτικο,το τρίκ για το μπολάκι με το νερό στο φούρνο δεν το γνώριζα σας ευχαριστούμε που το μοίραστηκατε μαζί μας.Να είσαστε καλά και του χρόνου με υγεία!!!
Καλή και ευλογημένη χρόνια με υγεία,αγάπη και όλα τα καλά του Θεού μέσα στο σπιτικό σας!!!
Χρόνια Πολλά!!!

kerina poiimata είπε...

ΚΑΛΗ κι ευλογημένη χρονιά Ευγενία μου!
Είναι τόσο κατατοπιστική η συνταγή σου, που ...ίσως του χρόνου να το σκεφτώ!
Όμως,μου άρεσαν οι εικόνες που βγαίνουν από την διήγησή σου, για τα ταψιά, τον φούρνο, τα ονόματα, εξήγησέ μου την λέξη: ποδολόγα.
Να είσαι πάντα καλά, δέκα μέρες μετά την γιορτή σου, χρόνια πολλά και από εδώ!
ΚΑΛΗ κι ευλογημένη χρονιά να έχεις!

Marie-Anne είπε...

Τι ωραία που κρατάς τις παραδόσεις, Ευγενία μου!!!!
Υπέροχα τα ψωμάκια σου, και μου αρέσει πολύ που έβαλες και κάρδαμο!!!
Χρόνια πολλά και στις δύο κορίτσια!!! Καλή χρονιά, με υγεία, αγάπη και πολλές χαρές στις οικογένειές σας!
Φιλάκια πολλά!

ΕΥΓΕΝΙΑ είπε...

Ευχαριστώ κορίτσια για τα όμορφα σχόλια κι ανταποδίδω τις ευχές!

Σχετικά με την ποδολόγα, πρόκειται για μια λευκαδίτικη λέξη και αναφέρεται στην πετσέτα που έπλεκαν οι γυναίκες ανάμεσα στα δάχτυλά τους για να κάνουν ένα αφράτο στεφανάκι. Μετά αυτό το έβαζαν στο κεφάλι και πάνω στήριζαν τα πολύ βαριά αντικείμενα που μετέφεραν, πολλές φορές χωρίς να τα κρατάνε, μιας και στα χέρια κρατούσαν άλλα αντικείμενα. Βρήκα και δύο συνδέσμους στους οποίους μπορείτε να διαβάσετε τον ορισμό και να δείτε και φωτογραφίες.

https://lexikolefkadas.gr/podologa-i/

http://aromalefkadas.gr/%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%AD%CF%82-%CE%BF%CE%B9-%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BA%CE%B5%CF%82/

LitsArt είπε...

Καλή χρονιά με Υγεία, Αγάπη και γεμάτη αξέχαστες στιγμές!!